واکاوی معیارهای خرید و انتقال آب از رودخانه فرامرزی مرغاب بین دو کشور افغانستان و ترکمنستان به ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیات علمی/ گروه برنامه ریزی آمایش سرزمین/ دانشکده علوم انسانی دانشگاه تربیت مدرس/ تهران/ ایران

چکیده

در بین انواع پروژه‌های انتقال آب بین حوضه‌ای، انتقال آب از رودخانه‌های فرامرزی مشترک بین کشورها به دلیل ورود به یک فضای آنارشیست، دارای پیچیدگی‌های بیشتری می‌باشد. با توجه به مطرح شدن چنین پروژه‌هایی به عنوان یکی از گزینه‌های روی میز برای کاهش آسیب‌پذیری به کاهش منابع آب در کشور، اهمیت واکاوی معیارهای اینگونه مطالعات دوچندان می‌شود. در این راستا مقاله پیش‌رو با در نظر گرفتن طرح انتقال آب از رودخانه فرامرزی مرغاب مشترک بین دو کشور افغانستان و ترکمنستان برای انتقال آب به ایران، با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و مطالعه اسناد و مدارک و تجربیات موجود به واکاوی پروژه مزبور از ابعاد مختلف می‌پردازد. لذا معیارهای حقوقی و عملیاتی خرید آب شامل فاکتور آب قابل مذاکره و نحوه محاسبه آن، فاکتور تداخل معاهدات، فاکتور مدت زمان خرید و فروش آب، فاکتور نفر سوم ، فاکتور ریسک‌های محیطی، فاکتور جبران خسارات خرید و فروش آب و ملاحظات اجرایی انتقال آب شامل فاکتور ساخت و ساز در کشور مبدا، فاکتور تعهدات زیست محیطی انتقال آب و فاکتور قراردادهای اجرایی انتقال آب در پروژه مزبور مورد مطالعه قرار گرفته است. در پایان نقشه راه معیارهای مورد نیاز برای انجام مطالعات خرید و انتقال آب از رودخانه فرامرزی مرغاب به کشور ترسیم گشته و از سه منظر و مدل همکاری، شامل مدل همکاری ایران با افغانستان، مدل همکاری ایران با ترکمنستان و مدل همکاری ایران با هر دو کشور افغانستان و ترکمنستان بلحاظ مزایا و معایب هریک مورد بحث و بررسی قرار گرفته است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Examining the criterias of purchasing and transferring water from a the Murghab transboundary river between Afghanistan and Turkministan to Iran

نویسنده [English]

  • Mohammad Reza Shahbazbegian
Assistant professor of Spatial planning department faculty of humanity science Tarbiat Modares University Tehran Iran
چکیده [English]

Among the various types of inter-basin water transferring projects, the water transferring from transboundary rivers due to enter to an anarchist atmosphere among riparian states has more complexity. Considering the emerge of such projects, as one of the options on the table in reducing water resources vulnerability in Iran, has led to increase the importance of examining and mapping the considerations of the studies. In this regard, considering the Murghab transboundary river between Afghanistan and Turkministan as a case study to Iran, preliminary paper adopts a descriptive-analytical method and studies documents as well as available experiences to examine the project from a variety point of views. Therefore, legal and operational considerations for water purchasing including factors such as the negotiable water and how it can be calculated, the contract interference, the time of water purchasing, the third party, the environmental risk and the compensation of damages caused due to water purchasing, as well as those of operational considerations factors such as the construction in the riparian states, the environmental commitments of the water transferring and the types of water transferring executive contracts in the given project have been examined. To the end, after reviewing all directions as well as mapping the roadmap of the considerations of the project, three perspectives of cooperation among riparian states, including the cooperation of Iran with Afghanistan, the cooperation of Iran with Turkministan and cooperation of Iran with both according to the advantages and disadvantages of each have been explored.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Murghab transboundary river
  • water transferring
  • Iran
  • Afghanistan
  • Turkministan