ارزیابی کارایی شرکت‌های آب و فاضلاب شهری در بخش آب در استان‌های کشور با استفاده از مدل برنامه‌ریزی ریاضی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد / اقتصاد، عضو هئیت علمی موسسه مطالعات و پژوهشهای بازرگانی

2 کارشناسی ارشد / اقتصاد، عضو هیئت علمی موسسه غیرانتفاعی علامه محدث نوری

3 دکترای/ اقتصاد، عضو هیئت علمی دانشگاه پیام نور

4 کارشناس ارشد/ اقتصاد، پژوهشگر معاونت برنامه ریزی و امور اقتصادی

چکیده

بنا به تعریف کارایی در ادبیات اقتصادی، حداکثر ستانده با میزان معینی از نهاده یا حداقل نهاده با میزان معینی از ستانده می‌باشد. امروزه به منظور اندازه‌گیری کارایی از دو روش استفاده می‌شود که عبارتند از: 1- روش پارامتری 2- روش ناپارامتری. در این مقاله با توجه به روش ناپارامتری که بر پایه روش‌های برنامه‌ریزی ریاضی استوار می‌باشد، به ارزیابی کارایی شرکتهای آب و فاضلاب شهری در بخش آب در استان‌های کشور پرداخته شده است. شایان ذکر است که مزیت عمده روش تحلیل پوششی داده‌ها نسبت به سایر روش‌های موجود برای اندازه‌گیری کارایی، این است که می‌توان به وسیله آن کارایی  واحدهایی را که دارای چند ورودی و چند خروجی (غیر قابل تبدیل به هم) می‌باشند، ارزیابی نمود. در مقاله حاضر، با توجه به ورودی‌ها و خروجی‌ها طی سال 1385، به ارزیابی کارایی شرکت‌های آب و فاضلاب شهری در بخش آب در استان‌های کشور با استفاده از مدل برنامه‌ریزی ریاضی با دو فرض بازدهی ثابت نسبت به مقیاس و بازدهی متغیر نسبت به مقیاس پرداخته شده است. نتایج نشان می‌دهند که با فرض اول؛ شرکت‌های همدان، مرکزی، خراسان جنوبی، سیستان و بلوچستان، مازندران، زنجان، کهگیلویه و بویر احمد، قزوین و تهران از بیشترین کارایی برخوردار بوده و متوسط کارایی تحت این فرض 79 درصد می‌باشد. با در نظر داشتن فرض دوم؛ شرکت‌های کرمان، فارس، سمنان و ایلام نیز به جمع  شرکت‌های کارا می‌پیوندند که متوسط کارایی تحت این فرض86 درصد می‌باشد. در نهایت با توجه به الگو بودن شرکت‌ آب و فاضلاب استان همدان بر اساس یافته‌های این تحقیق می‌توان گفت که شرکت‌های ناکارا به منظور افزایش کارایی می‌بایست شرکت آب و فاضلاب استان همدان را الگوی خود قرار دهند.      

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evaluating the Water and Wastewater Enterprises in ‍Provincial Water Sector Using Mathematical Programming Model

نویسندگان [English]

  • J Rezaee 1
  • H Eydmohammadzadeh 2
  • M Faghihnasiri 3
  • A Garshasbi 4
1 M.A. in Economics, Faculty member of institue for trade studies & research
2 M.A. in Economics, Faculty member of allameh mohadese noori
3 - Ph.D. in Economics, Assistant professor the university of payame noor
4 M.A. in Economics, expert of deputy Ministry for planning and economic affairs
چکیده [English]

According to definitions in economical literature, efficiency means maximum output with a definite amount of input or minimum input with a definite amount of output. In general, there are two main approches for measuring efficiency; Parametric method and Non-parametric method. In this paper, the performance efficiency of the Iranian Provincial Water and Wastewater Enterprises is evaluated using the Nonparametric method which is based on mathematical programming methods. The main advantage of data envelopment analysis in comparison with other methods is to evaluate the efficiency of  units that have several input and output. In this paper, according to output and input data for the Iranian year of 1385, the efficiency of Enterprises in different provinces were evaluated considering the constant return to scale and the variable return to scale. The results showed that, subject to the constant return to scale, the nine provinces of Hamedan, Markazi, Southern Khorasan, Sistan and Balochestan, Mazandaran, Zanjan, Kohgiloyeh and Boyerahmad, Qazvin, and Tehran have the highest efficiencies with the average of 79 percent. For the second assumption, Kerman, Fras, Semnan, and Ilam are the efficient provinces with the average efficiency of 86 percent. Finally, the operation of Hamedan Water and Wastewater Enterprise is considered  as a pattern that other inefficient enterprises should follow.    

کلیدواژه‌ها [English]

  • Technical Efficiency
  • Management Efficiency
  • Scale Efficiency
  • Data Development Analysis
  • Mathematical Programming Model

امامی میبدی، ع. (1379)، اصول اندازه گیری کارائی و بهره وری، تهران، انتشارات موسسه مطالعات و پژوهشهای بازرگانی.

Banker, R.D., Charnes, A. and Cooper, W.W. (1984), “Some Models For Estimating Technical Scale Efficiencies in Envelopment Analysis”, Management Science. Vol.30.No9 ,pp.1078-1092

Charnes, A., Cooper, W.W. and Rhodes, E. (1978), “Measuring the Efficiency of Decision Making Units” European Journal of operational Research2,pp.429-444.

Charnes, A., Cooper, W.W. and Lewin, A.Y. (1994), Data Envelopment Analysis: Theory,Methodology and Application, Kluwer Academic Publishers, Boston, MA.

Cooper, W., Seiford, L.M. and Tone, K. (1999), Data Envelopment Analysis – A ComprehensiveText with Models, Applications, References, Kluwer Academic Publishers, Boston, MA.

 

Farrell, M. (1957), ”the Measurement of Productive Efficiency” Journal of the Royal Statistics Society ,SeriesA,Vol.120,n.3,pp.253-281

Meimand, M., Cavana, R.Y. and Laking, R. (2002), “Using DEA and survival analysis formeasuring performance of branches in New Zealand’s accident compensation corporation”, Journal of the Operational Research Society, Vol. 33 No. 3, pp. 303-13.

Miller, G. (2001), The development of indicators for sustainable tourism: results of aDelphi survey of tourism researchers. Tourism Management. 22, pp.351-362.

Schmidt, P. and Sickles R.C. (1984), ”Production Frontiers and Panel Data”, Journal of Business  and Economics Statistics ,44,pp.367-374.

Solow, R. (1957), "Technical Change and The Aggregate Production Function", Review of Economics and Statistics, 39, pp. 312-320.