ارزش و هزینه کامل آب : مطالعه موردی سد علویان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

کارشناس ارشد اقتصاد/ وزارت نیرو

چکیده

در فرایند توسعه اقتصادی کشورها که همراه با رشد فزاینده جمعیت و توسعه بخش کشاورزی می‌باشد، دسترسی به منابع آب مطمئن ضرورت می‌یابد. طرحهای تامین و انتقال آب از منظر مسایل اقتصادی و اجتماعی  از جمله ارزشها و هزینه‌های تامین و مصرف آب مهم تلقی می‌گردند. لذا این مقاله به مبانی نظری و مدل‌های عملیاتی برآورد هزینه و ارزش آب می‌پردازد. ارزشهای آب به بخشهای مستقیم و غیر مستقیم ناشی از مصرف آب، ارزشها و فواید اجتماعی و ارزش ذاتی و هزینه کامل آب نیز به بخشهای هزینه‌های تامین, پیامدهای اقتصادی و زیست محیطی تقسیم می‌شوند. نمونه منتخب مطالعاتی این تحقیق، سد علویان و شبکه پایاب آن در حوزه آبریز دریاچه ارومیه است. این سد دارای ظرفیت استحصال سالیانه برابر حجم 123 میلیون متر مکعب آب است که 101 میلیون متر مکعب آن از طریق شبکه آبیاری صوفی‌چای به بخش کشاورزی تخصیص یافته است. بر طبق محاسبات انجام شده هزینه کامل هر متر مکعب آب در پای سد و شبکه آبیاری به ترتیب برابر 92 و 182 ریال و بطور متوسط 174 ریال برآورد شده‌اند. از طرفی مجموع ارزش آب در مصارف مختلف بعلاوه ارزشهای اجتماعی اجرای طرح در شرایط ایده‌‌ال برابر 1622 ریال و ارزش ذاتی برابر 313 ریال برآورد گردیده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Value and Cost of Water: A Case Study of Alavian Dam

نویسنده [English]

  • S. A Jafari
Senior Economist, Ministry of Energy,
چکیده [English]

In the process of economic development of countries facing population growth and agricultural development, the availability of safe water is of great importance. It is also crucial to consider the social and economical concerns about water exploitation and conveyance. This paper provides an overview of the theoretical issues and operational models for estimating the value and cost of water. The value of water is divided into three major factors: value in use which could be direct or indirect, social benefits, and intrinsic value. The full cost of water is composed of three items: exploitation costs, economic externalities, and environmental externalities. Alavian Dam and its irrigation system is located in the LakeOrumiehBasin. The mean annual release from the dam is 123 million cubic meters, of which around 101 million cubic meters is diverted to the Soufichai irrigation network. According to the results, the full cost of water for the dam and the irrigation network would be 92 and 182 Rial/m3, respectively with an average of 174 Rial/m3. Besides, the sum of both factors of value in use and social value is estimated to be 1622 Rial/m3. Thus the intrinsic value is estimated to be 313 Rial/m3.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Value of Water
  • Intrinsic value
  • Social benefits
  • Cost of Water
  • Environmental externalities

پیتر راجرز، رامش بهاتیا، آنت هیوبر (1379)، آب به عنوان کالایی اجتماعی و اقتصادی (چگونه می‌توان اصول را  در عمل بکار برد)، ترجمه جهانی. ع، نوری اسفندیاری. ا، دفتر برنامه‌ریزی آب، شرکت مدیریت منابع آب، تابستان.

جیمزمک گریگور، سیمون مسیرمبو (1380)، برآورد ارزش اقتصادی آب در نامیبیا، ترجمه جعفری. سید عباس, فصلنامه آب و محیط زیست، شماره 48 ، زمستان.

جعفری. سید عباس (1379)، بررسی مفاهیم توسعه پایدار و انطباق آن با شرایط کشور (ایران)، طرح تحقیقاتی، معاونت امور اقتصادی، وزارت امور اقتصاد و دارائی، تهران.

جعفری. سید عباس (1383)، رویکرد بازار آب و الزامات آن، فصلنامه علمی و پژوهشی اقتصاد کشاورزی و توسعه، شماره 48، زمستان.

 

سجادی‌نژاد. حسن (1370)، حسابداری صنعتی و کاربرد آن در مدیریت، موسسه کتاب پیشبرد، جلد اول و دوم.

شرکت سهامی آب منطقه‌ای آذربایجان شرقی و اردبیل (1382)، بودجه اصلاحی سال 82 وصورتمالی عملکرد سال81.

شرکت آب و فاضلاب استان آذربایجان شرقی (1383)، بودجه سال 1383 و صورت مالی عملکرد سال 1382.

مرکز آمار ایران (1376)، نتایج سرشماریهای عمومی نفوس و مسکن استان آذربایجان شرقی در سالهای 1355، 1365 و 1375.

هوا وانگ، سومیک لال (1380)، ارزش‌گذاری آب صنعتی در  چین : یک رهیافت بهره‌وری نهائی، ترجمه جعفری. سید عباس، فصلنامه آب و محیط زیست، پائیز.

Arntzen.Jaap, Masike. Sennye and Kgathi. Letsholo,(2000), “Water Values, Price and Water  Managment in Botswana”, Centre for Applied Research, Gaborone, Botswana, ustainable Use of Water Resources, Maputo.

Briscoe .J, (1996), “Water as an Economic Good : The Ldea and What it Means in Practice”, Proceedings of the ICID World Congress. Cairo , Egypt.

Carter. D., W, Walter .J,(1999), "The True Cost of Water": Beyond the Perceptions, Department University of Florida, Gainesville.

Goodland, D., .R.H. and Serafy .S.E, (1991), Environmentally Sustainable Economic Development: Building on Brundtland, World Bank Environment Working Paper No.46, World Bank, Washengton, DC.

Gibbons. D.C, (1986), The Economic Value of Water, Resources for the Future, WashingtonDC

Kramer. R.A and Mercer. D.E, (1997), “Valuing a global environmental good: U.S. residents, Willingness to pay to protect tropical rain forests”, Land Economics.

Littlefair, K., (1995), Willingness to Pay for Water at the Household Level: Individual financial Responsibility for Water, Consumption, MEWEREW Occasional paper No.26, Water Issues Study Group, School of Oriental and African Studies (SOAS), University of London .

Onjala. J., (2001), Industrial Water Demand in Kenya: Industry behaviour when water tariffs are not binding, Department of Environment, Technology and Social Studies, RoskildeUniversity.

Stuart. W., (1998), Cost Allocation and Pring, Commonwealth Competitive Neutrality Complaints Office.

Ulibarri. C.A., Wellman. K.F., (1997), Natural Resource Valuation: A Primer on Concepts and Techniques.

Valuing non-market wildlife commodities: An evaluation and comparison of benefits and costs, (1990), Applied Economics.