پتانسیل‌یابی منابع آب زیرزمینی با استفاده از روش منطق فازی (مطالعه موردی: استان خراسان جنوبی)

نوع مقاله: یادداشت فنی (5 صفحه)

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد/ بیرجند، دانشگاه بیرجند، دانشکده علوم

2 استادیار/ بیرجند. دانشگاه بیرجند. دانشکده علوم

چکیده

روند روبه‌رشد استان خراسان جنوبی در سال‌های اخیر از یک‌سو و قرار داشتن این استان در یک منطقه خشک و نیمه‌خشک از سوی دیگر، راهبردهای منابع آب در این منطقه را بیش از پیش ایجاب می‌کند. یکی از راهکارهای مدیریتی منابع آب، شناسایی مناطق آبی با پتانسیل‌های مختلف و بهره‌برداری از آن‌ها با توجه به ظرفیتشان می‌باشد. هدف از این پژوهش پهنه‌بندی مناطق با پتانسیل آبی در استان خراسان جنوبی با استفاده از عوامل موثر در تغذیه سفره‌های آب زیرزمینی، از طریق مدل منطق فازی و تکنیک GIS است. جهت نیل به اهداف از 16 عامل در چهار گروه زمین‌شناسی، هیدرولوژی، جغرافیایی و انسانی بهره‌گیری شد و درمجموع پنج منطقه پتانسیلی بسیار بالا تا خیلی کم شناسایی گردید. در پایان 43 حوضه‌ی آبی استان بر اساس نقشه پتانسیل آب زیرزمینی کلاس‌بندی شدند و با نتایج به‌دست‌آمده از چاه‌های اکتشافی تطابق داده شد و نقشه پتانسیل آبی حوضه‌های استان تهیه گردید. بر این اساس در حدود 17% (103×27 km2) از مساحت استان دارای کلاس پتانسیل آبی بالا و بسیار بالایی است که منطبق بر رسوبات دوران چهارم و مناطق دارای تراکم شکستگی بالا است، پهنه پتانسیل خیلی کم نیز منطبق بر ارتفاعات، لیتولوژی متراکم و مناطق بیابانی است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Finding Potential Groundwater Resources Using Fuzzy Logic (Case Study: South Khorasan province)

نویسندگان [English]

  • M. Heydari Aghagol 1
  • E. Ghoami 2
  • H. R. Rostami Barani 2
1 MSc Student, geology, Tectonic, University of Birjand, Heydarimasoud8@gmail.com
2 Assistant Professor, University of Birjand
چکیده [English]

Propagation of south khorasan province in recent years and also locatingthis province in arid and semi-arid areas, requires to water resource strategies. One of strategies for water resource management, identify areas with different water potentials to utilize them according to their capacity. The goals of this research, zonation areas have water potential in south-khorasan province with effective factors in groundwater aquifer nutrition using fuzzy logic and GIS technic. 16 factors had been used in 4 groups (geology, hydrology, geographic and human) then classified in 5 classes from low to very high potential. Finally 43 basins of province classified based on groundwater potential maps and correlated with results of exploration wells and then prepared map water potential map of province. About 17% (27×103 km2) of province areas located at high and very high water potential classes that match with quaternary sediments and areas with high fracture density. Also very low potential class correlate with areas have high topography, hard lithology and desert areas.

کلیدواژه‌ها [English]

  • South Khorasan province
  • Potential
  • Groundwater
  • fuzzy logic models
  • water basins

Aghanabati AS (2003) Geology of Iran. Geological Survey of Iran, 586p (In Persian)

Chung CF, Fabbri AG (1993) The representation of geosciences information for data integration. Nonrenewable Resources 2(2):122-139

Dixon B (2005) Groundwater vulnerability mapping: A GIS and fuzzy rule based integrated tool. Applied Geography 25:327-347

Gooijer J, Hyndman R (2006) 25 years of time series forecasting. International Journal of Forecasting, No. 2: 443-473

Mallikajuna IJP (2011) Review: Satellite-based remote sensing and geographic information systems and their application in the assessment of groundwater potential, with particular reference to India. Hydrogeology Journal 5:223-235

Prasad KR, Mondal NC, Banergee P, Nandakumar MV, Singh VS (2008) Deciphering potential groundwater zone in hard rock through the application of GIS. Environ Geol 55:467-475

Sadeghi S, Khalajmasoumi M (2015) A futuristic review for evaluation of geothermal potentials using fuzzy logic and binary index overlay in GIS environment. Renewable and Sustainable Energy Reviews 43:818-831

Sener E, Davraz A, Ozcelik M (2005) An integration of GIS and remote sensing in groundwater investigations: A case study in Burdur, Turkey. Hydrogeology Journal 13(5-6):826-834

Tanaka K (2005) Introduction to practical applications of fuzzy logic. Mashhad University Press, 240p (In Persian)

Zadeh LA (1965) Fuzzy Sets, Information and Cintrol, No. 8. 339p

Zadeh LA (1973) Outline of approach to analysis of complex system and decision process. IEEE Trans on System Man and Cybernetic, SMC. 1:28-44