تحلیل فراوانی چندمتغیره دبی اوج، بار رسوب معلق و بستر در حوضه کرج

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مهندسی منابع آب، گروه هیدرولوژی و منابع آب، دانشکده مهندسی آب و محیط زیست، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

2 گروه هیدرولوژی منابع آب، دانشکده مهندسی علوم آب، دانشگاه شهید چمران اهواز

3 گروه مهندسی منابع آب، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران

چکیده

برآورد بار رسوب معلق و بستر حمل‌شده توسط جریان، برای برنامه‌ریزی و ذخیره منابع آب مخازن سدها، مدیریت آبخیز، حفاظت سواحل و محیط زیست حائز اهمیت است. در این تحقیق تحلیل فراوانی چند‌متغیره بین مقادیر حداکثر سالانه دبی سیل، بار رسوب معلق و بار رسوب بستر در ایستگاه هیدرومتری سیرا کرج با توابع مفصل مختلف انجام شد. دوره زمانی مشترک بین متغیرهای بار رسوب معلق و بار رسوب بستر از سال آبی 89-1388 تا 99-1398 تعیین گردید. نتایج نشان می‌دهد که برترین توابع مفصل در تحلیل وابستگی بین متغیرهای دبی سیل- بار رسوب معلق، دبی سیل- بار رسوب بستر و بار رسوب معلق - بار رسوب بستر به ترتیب Tawn، Shih-Louis و Gaussian است. نتایج نشان می‌دهد که به ازای دوره بازگشت توام با سناریو “OR” برابر با 10 سال، مقادیر دبی سیل، بار رسوب معلق و بستر به ترتیب برابر با 125 مترمکعب در ثانیه، 100 هزار تن در روز و 2500 تن در روز می‌باشد. مقادیر با حداکثر احتمال وقوع بار رسوب معلق و بار رسوب بستر برای دوره بازگشت توام با سناریو “AND” برابر با 10سال، به ترتیب برابر با 45000 تن در روز و 1500 تن در روز است. نتایج نشان می‌دهد که بر اساس سناریو "AND" برای دوره بازگشت توام، مقادیر طراحی چندمتغیره بار رسوب معلق و بستر کوچکتر از مقادیر تک متغیره هستند. بنابراین نادیده‌گرفتن همبستگی بین بار رسوب معلق و بستر و دبی سیل ممکن است بطور قابل‌توجهی مقدار واقعی رسوب را بیشتر برآورد کند، در نتیجه احتمال وقوع متناظر بیشتر برآورد شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Multivariate frequency analysis of peak discharge, suspended and bed sediment load in Karaj Basin

نویسندگان [English]

  • Alireza Keihani 1
  • Hossein Fathian 3
1 Ph.D. Candidate of Water Resources Engineering, Department of Hydrology and Water Resources, Collage of Water Engineering and Environment, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran
3 Department of Water Resources Engineering, Ahvaz Branch, Islamic Azad University, Ahvaz, Iran
چکیده [English]

Estimation of suspended sediment load (SSL) and bed sediment load (BSL) transferred by streamflow is important for planning and storing water resources of dam reservoirs, watershed management, coastal protection and environment. In this study, multivariate frequency analysis was performed between the maximum annual values of flood discharge, SSL and BSL in Sierra Karaj hydrometric station with different copula functions. The common time period between the variables of SSL and BSL was determined from the water year of 2009-2010 to 2019-2020. The results show that the best copula functions in the analysis of dependency between the variables of flood discharge-SSL, flood discharge-BSL and SSL-BSL are Tawn, Shih-Louis and Gaussian, respectively. The results show that for the joint return period with the “OR” scenario equal to 10 years, the values of flood discharge, SSL and BSL are equal to 125 cubic meters per second, 100000 tons per day and 2500 tons per day, respectively. The values with the maximum probability of occurrence of SSL and BSL for joint return period with “AND” scenario equal to 10 years are equal to 45000 tons per day and 1500 tons per day, respectively. The results show that according to the "AND" scenario for the joint return period, the multivariate design quantiles of the SSL and BSL are smaller than the univariate quantiles. Therefore, ignoring the correlation between SSL and BSL and flood discharge may significantly overestimate the actual sediment value and, consequently, overestimate the corresponding occurrence probability.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Copula functions
  • univariate analysis
  • Bivariate analysis
  • Dependency Analysis
  • Joint return period