بهره‌برداری بهینه از منابع آب زیرزمینی ساحلی با استفاده از مدل تصمیم شبیه‌سازی ـ بهینه‌سازی مبتنی بر پردازش موازی (مطالعه موردی آبخوان ساحلی عجب‌شیر، ایران)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، گروه مهندسی منابع آب، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 استادیار، دانشکده مهندسی منابع آب، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

چکیده

آب‌ زیرزمینی در مناطق ساحلی یکی از منابع اصلی آب شیرین به شمار می‌آید. در صورت پیشروی آب شور دریا به آبخوان‌های ساحلی، بهبود وضعیت منابع آب زیرزمینی نیازمند اقدامات درازمدت و پرهزینه می‌باشد. لذا پیشگیری از وقوع پیشروی بی‌رویه آب شور دریا امری ضروری است. برای این منظور می‌توان از مدل‌های شبیه‌سازی ـ بهینه‌سازی تلفیقی به‌عنوان مدل تصمیم برای تعیین راهبردهای مدیریتی بهینه استفاده نمود. در این مطالعه از مدل تصمیم شبیه‌سازی ـ بهینه‌سازی آبخوان ساحلی دشت عجب‌شیر با بهره‌گیری از مدل عددی سوترا و الگوریتم بهینه‌سازی فراکاوشی جامعه مورچه‌ها برای اتخاذ تصمیمات مدیریتی مدنظر، استفاده شده است. به‌منظور کاهش زمان اجرای مدل، از پردازش موازی در محاسبات جمعیت الگوریتم بهینه‌سازی استفاده شده است و این امر سبب تسریع محاسبات گردید. دو مسئله مدیریتی مورد بررسی در این مطالعه شامل توابع هدف و قیودی با رفتار متضاد بوده است که حداقل نمودن نرخ تغذیه خالص (به معنی حداکثر کردن برداشت از آبخوان) و کنترل پیشروی آب شور (جلوگیری از بدتر شدن وضعیت شوری در نقاط کنترلی) را سبب می‌شود. نتایج حاصل از اجرای مدل تصمیم شبیه‌سازی ـ بهینه‌سازی نشان داد که با تغییر الگوی برداشت از نواحی مختلف آبخوان، در مسئله اول تغذیه خالص آبخوان در نیمه دوم سال نسبت به شرایط فعلی 87/1- میلیون مترمکعب کاهش می‌یابد (افزایش برداشت) و در مسئله دوم، متوسط غلظت شوری در نقاط کنترل، 30 درصد کاهش پیدا می‌کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Optimal Extraction from Coastal Groundwater Resources using Parallel Processing Based Simulation - Optimization Decision Model (Case Study of Ajabshir Coastal Aquifer, Iran)

نویسندگان [English]

  • Mohammad Mostafaei-Avandari 1
  • Hamed Ketabchi 2
1 M.Sc., Water Resources Engineering Dept., Tarbiat Modares University, Tehran, Iran
2 Assistant Prof., Water Resources Eng. Dept., Tarbiat Modares Univ., Tehran, Iran
چکیده [English]

Groundwater is one of the main sources of freshwater in coastal areas. In case of occurrence seawater intrusion into coastal aquifers, remediation of aquifer requires long-term and expensive efforts. Therefore, it is essential to prevent of excessive seawater intrusion. For this purpose, a simulation - optimization model can be used as a decision model for determining the optimal management strategies. In this study, a simulation - optimization decision model of Ajabshir plain aquifer has been used via the SUTRA numerical model and the evolutionary optimization algorithm of ant colony optimization. In order to reduce the runtime of simulation - optimization decision model, parallel processing in the population computations of optimization algorithm was used as this caused to reduce the runtime. Two management problems have been examined in this study with objective functions and constraints under opposite behavior one is minimizing the net recharge rate (meaning the maximizing extraction from the aquifer and the other is controlling the seawater intrusion (preventing the deterioration of the salinity situation at the control points). Results from simulation - optimization decision model exhibited that by changing the extraction of aquifer zones, the net recharge of the aquifer in the second half of year decreases -1.87 million cubic meters compared to the current situation (Increase extraction) in the first management problem while in the second management problem, the average salinity concentration at the control points decreases 30%.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ajabshir Plain Aquifer
  • Groundwater Extraction
  • Parallel Processing
  • Seawater intrusion
  • Simulation - Optimization Decision Model