روشی نوین برای پهنه بندی خطر سیلخیزی در بستر GIS (مطالعه موردی: حوضه های آبریز استان مازندران)

نوع مقاله : یادداشت فنی (5 صفحه)

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد سازه های آبی، گروه مهندسی آب/ دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین

2 عضو هئیت علمی گروه مهندسی آب /دانشگاه بین المللی خمینی (ره)، قزوین

3 عضو هئیت علمی گروه مهندسی آب دانشگاه / بین المللی خمینی (ره)، قزوین

چکیده

در حال حاضر روش‌های مختلفی برای اولویت‌بندی و تعیین پتانسیل سیل‌خیزی حوضه‌های آبریز وجود دارد که استفاده از دیدگاه توزیعی مبتنی بر GIS از اقبال بیشتری در بین محققین برخوردار می‌باشد. به همین منظور، در پژوهش حاضر از یک روش توزیعی نوین برای محاسبه وزن لایه‌های موثر در تعیین وضعیت سیل‌خیزی حوضه (که در آن اندرکنش بین فاکتورهای مورد استفاده نیز در نظر گرفته می-شود)، استفاده شده است. پس از محاسبه ضرائب تاثیر هر کدام از عوامل ورودی و بدست آمدن وزن نهایی آنها، از ترکیب خطی لایه-های ورودی برای ساخت نقشه وضعیت سیل‌خیزی محدوده مطالعاتی در پنج دسته با خطر سیل‌خیزی خیلی زیاد، زیاد، متوسط، کم و خیلی کم، استفاده بعمل آمد. اعتبارسنجی نتایج حاصل از این روش توزیعی با سیلاب‌های خسارت‌زای مشاهداتی مقایسه گردید که نتایج بدست آمده حاکی از عملکرد بالای این روش به ویژه در شناسائی مناطق با قابلیت سیل‌خیزی زیاد و خیلی زیاد دارد. به عنوان نمونه، نتایج بدست آمده از روش توزیعی حاکی از آن است که وضعیت سیل‌خیزی در محل ایستگاه‌های هیدرومتری شیرگاه-تالار، رزن-نور، سلیمان تنگه، قرآن-تالار و دوآب-چالوس در دسته با خطر سیل‌خیزی زیاد و خیلی زیاد قرار می‌گیرند که کاملاً با نتایج حاصل از سیلاب‌های مشاهداتی منطبق (که عمدتاً دارای سیلاب‌های با دوره بازگشت بزرگتر 50 و 100 سال هستند) می‌باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

New Method for Flood Hazard Mapping in GIS (Case Study: Mazandaran Sub-Basins)

نویسندگان [English]

  • Shima Rahmani 1
  • Asghar Azizian 2
  • Amir Samadi 3
1 MSc of Hydraulic Structure, Water engineering Dept., Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran.
2 Assistant Professor, Water engineering Dept., Khomeini International University, Qazvin, Iran.
3 Assistant Professor, Water engineering Dept., Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran.
چکیده [English]

There are several approaches for flood prioritization and flood hazard mapping when it comes to flood subject, but the distributed and GIS-based methods are one of the best ones and widely used. On this basis, a new method which considers the interaction between the effective factors is used in this study. Finally, by using a linear combination the flood hazard map is created for the study area and divided into five classes including very high, high, moderate, low and very low. Verification of this approach by using recorded destructive floods at different hydrometric stations indicates that the performance of this method, especially on identifying areas with very high and high hazard levels, is very remarkable. For example, the results of distributed approach in Shirgah-Talar, Razan-Noor, SoleimanTange, Ghoran-Talar and Doab-Challos hydrometric stations are completely matched with recorded historical floods that most of them have the return periods higher than 50-year and 100-year.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Flood Potential
  • Distributed Approach
  • flood
  • Risk Management
  • Flood Hazard Level
Chau VN, Holland J, Cassells S, Tuohy M (2013) Using GIS to map impacts upon agriculture from extreme floods in Vietnam. Applied Geography 41:65-74
Gemitzi A, Petalas C, Tzihrintzis VA, Pisinaras V (2006) Assessment of groundwater vulnerability to pollution: A combination of GIS, fuzzy logic and decision making techniques. Environmental Geology 49(5):653-673
Kourgialas NN, Karatzas GP (2011) Flood management and a GIS modelling method to assess flood-hazard areas: a case study. Hydrological Science Journal 56(2):212-225
Liu YB, Gebremeskel S, De Smedt F, Hoffmann L, Pfister L (2003) A diffusive transport approach for flow routing in GIS-based flood modeling. Journal of Hydrology 283(1-4):91-106
Morelli S, Battistini A, Catani F (2014) Rapid assessment of flood susceptibility in urbanized rivers using digital terrain data: Application to the Arno river case study (Firenze, northern Italy). Applied Geography 54:35-53
Shaban A, Khawlie M, Abdallah C (2006) Use of remote sensing and GIS to determine recharge potential zones: the case of Occidental Lebanon. Journal of Hydrogeology 14(4):433-443
Thieken AH, Kreibich H, Müller M, Merz B (2007) Coping with floods: preparedness, response and recovery of flood-affected residents in Germany in 2002. Hydrological Science Journal 52:1016-1037
Van Der Veen A, Logtmeijer C (2005) Economic hotspots: visualizing vulnerability to flooding. Natural Hazards 36(1-2):65-80
Wang Y, Zhongwu L, Zhenghong T, Guangming Z (2011) A GIS-based spatial multi-criteria approach for flood risk assessment in the Dongting Lake Region, Hunan, Central China. Water Resources Management 25(13):3465-3484