تحلیل تغییرات پهنه آبی دریاچه بختگان تحت تأثیر عوامل طبیعی و انسانی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته مهندسی /منابع آب دانشگاه تربیت مدرس

2 استادیار / گروه مهندسی منابع آب، دانشگاه تربیت مدرس، تهران

3 دانش آموخته مهندسی منابع آب دانشگاه تربیت مدرس

چکیده

دریاچه بختگان مانند دیگر دریاچه ها و تالابها کاملا به وضعیت منابع آبى حوضه آبریز مربوطه وابسته می باشد. امروزه این دریاچه کاملا خشک شده است. در این میان، برخی متخصصان علت آن را خشکسالی و نیز برخی فعالیتهای انسانی از جمله افزایش مصرف در بالادست و ایجاد سدهایی چون ملاصدرا و سیوند برشمرده اند. در این مقاله به بررسی اثر هر کدام از عوامل نامبرده بر تغییرات پهنه آبی دریاچه از سال 1355 تا سال 1393 هجری خورشیدی پرداخته شده است. برای این منظور از تصاویر ماهواره ای Landsat و نیز داده های بارندگی و دبی ایستگاه های وزارت نیرو در حوضه ی دریاچه ی بختگان و رودخانه ی کر استفاده شده است. برای تعیین میزان تغییرات پهنه آبی دریاچه از روش طبقه بندی بیشترین احتمال به منظور طبقه بندی تصاویر و از روش مقایسه پس پردازشی برای صحت سنجی کاربری های طبقه بندی شده دریاچه بختگان و محدوده پیرامون آن استفاده شد. نتایج حاصل نمایانگر آن بود که کاهش بارندگی و مهمتر از آن افزایش سطوح زیر کشت آبی در بالادست دریاچه بختگان و درنتیجه افزایش مصرف آب برای آبیاری، باعث خشک شدن کامل دریاچه بختگان شده اند. در این بین عامل دوم سبب تبدیل شدن کمبود آب ناشی از خشکسالی به بحران آب در منطقه شده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Analysis of changes in the Bakhtegan lake water body under the influence of natural and human factors

نویسندگان [English]

  • M.H. Bagheri 1
  • A. Bagheri 2
  • Gh. A. Sohooli 3
1 Graduate of Water Resources Engineering, Department of Water Resources Engineering, TMU, Tehran, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Water Resources Engineering, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran.
3 Graduate of Water Resources Engineering, Department of Water Resources Engineering, TMU, Tehran, Iran
چکیده [English]

Bakhtegan Lake, as the other lakes and wetlands, depends entirely on the state of water resources of the basin. The lake has been dried up since few years ago. It is believed that the lake has dried up because of the periods of drought events. Meanwhile, there is another hypothesis that the lake has dried up due to anthropogenic activities such as the increased water exploitation in the upstream as well as the effects of two large dams named Mollasadra and Sivand.The present paper aims to assess separately the effect of above factors on the changes in Bakhtegan Lake from 1956 till 2014. The assessment was carried out using the Landsat satellite images and also by analyzing rainfall and discharge data collected by the Ministry of Energy throughout the lake basin including Kor River. To determine the amount of changes in the lake water volume, the maximum likelihood classification method in order to classify images, and also post-processing comparison method for verification of classified landuse of Bakhtegan Lake and its surrounding area were adopted. The results showed that the reduced rainfall, and more importantly, the increase in the irrigated cultivated area in the upstream of the basin, which has resulted in increased water consumption, can be identified as the main causes of the lake drying up. The second factor has caused the problem of water shortage due to drought to be transformed into a water crisis.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Drought
  • Bakhtegan Lake
  • Remote Sensing
  • Kor river basin
  • water crisis