بررسی آلودگی آبهای زیرزمینی در مناطق شهری با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS1) (مطالعه موردی شهر مشهد)

نوع مقاله: یادداشت فنی (5 صفحه)

نویسندگان

1 کارشناس ارشد /هیدروژئولوژی از دانشگاه صنعتی شاهرود، سمنان، ایران.

2 استادیار /دانشگاه صنعتی شاهرود، سمنان، ایران.

3 دانشجوی کارشناسی ارشد/ پترولوژی، دانشگاه آزاد اسلامی زرند، کرمان، ایران.

چکیده

در این مطالعه با استفاده از مدل سازی و به کارگیری بعضی از پارامترهای روش DRASTIC و همچنین نقش تراکم جمعیتی در نواحی شهری به کمک نرم افزار Arc GIS 9.3 به بررسی آلودگی آبخوان در نواحی شهری پرداخته است و نواحی در خطر آلودگی بالا و متوسط و کم مشخص شده است. اگرچه روش DRASTIC برای بیشتر دشتهای وسیع بکار گرفته می‌شود اما با ارزیابی بعضی از پارامترها دراستیک در نواحی شهری و سایر عوامل موثر با کمک مدل شبه دراستیک می‌توان آلودگی آبهای زیرزمینی را در نقاط شهری بررسی کرد. در این مطالعه به کمک پارامترهای عمق تا سطح ایستابی، تغذیه خالص، محیط آبخوان، محیط خاک، توپوگرافی، محیط غیر اشباع و هدایت هیدرولیکی نقاط در معرض آلودگی آبخوان مورد بررسی قرار گرفته است. از آنجا که منطقه مورد مطالعه شهری می‌باشد، شرایط خاص منطقه مورد بررسی قرار گرفته است، به طوری که نقش بافت خاک سطحی در مناطق شهری با توجه به نقش آن در کاهش در آلایندگی آبخوان زیاد ارزش‌گذاری شده است. همچنین با توجه به نقش فاضلاب شهری در آلودگی آبخوان، میزان تراکم جمعیت در نقاط مختلف شهر به عنوان یک پارامتر مهم مورد ارزشیابی قرار گرفته و به پارامترهای دراستیک اضافه شده است. به طور کلی نتایج مطالعه نشان داد که بیشترین نقاط در معرض آسیب‌پذیری بالا در مناطق مرکزی و جنوبی و غربی آبخوان و همچنین در نواحی جنوب شرقی می‌باشد.  

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Application of GIS in the Study of Groundwater Pollution in Urban Areas (Case Study: Mashhad city)

نویسندگان [English]

  • A Jafarighariehali 1
  • Gh. A Kazemi 2
  • N Hafezimoghadas 2
  • S. S Mosaviasterabadi 3
1 MSc. Graduate in Hydrology, Shahrood University of Technology, Semnan, Iran
2 Assistant Professor, Faculty of Earth Sciences, Shahrood University of Technology, Semnan, Iran.
3 MSc. Student in Petrology, Islamic Azad University of Zarand, Kerman, Iran.
چکیده [English]

This study has dealt with the groundwater pollution using Arc GIS 9.3 and has identified the areas with high, moderate, and low pollution risk by the help of modeling and some parameters of the DRASTIC method taking into account the population growth rate in the urban areas. Although DRASTIC is often applied to the large alluvial plains, the contamination rate of the aqufer can be assessed in the urban area with a semi-drastic model if some of DRASTIC parameters are modified and also other effective factors are taken into account. In this study the parameters of depth to water, net recharge, aquifer media, soil media, topography, impact of Vadose zone, and hydraulic conductivity were evaluated to assess the risk of groundwater contamination. The site specific conditions pertaining to the urban areas were also considered; the impact of the texture of surface soil on the contamination of aquifer in the urban areas has been highlighted. Considering the role of urban sewer in aquifer contamination the parameter of population density has also been determined as a vital parameter and has been added to the DRASTIC parameters. In general the findings showed that the most vulnerable areas in Mashhad city include central, southern, and southeastern parts of the city.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Aquifer pollution
  • DRASTIC model
  • Soil texture
  • Population condense
  • urban area

الوندی، ز. (1389)، ”بحران کمبود آب مشهد، دنیای اقتصاد“، سال هشتم، شماره 2248، ص 23.

جعفری قریه علی، ع. (1386)، ”تأثیر شهرسازی بر روی کمیت و کیفیت آب زیر­زمینی شهر مشهد“، پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه صنعتی شاهرود، 118 صفحه.

چیت­سازان، م.، اختری، ی.، (1385)، ”پتانسیل­یابی آلودگی آبهای زیرزمینی در دشتهای زویرچری و خران با استفاده از مدل دراستیک و سیستم جغرافیایی“، مجله آب و فاضلاب، شماره 59، ص 51-39.

حافظی­مقدس، ن. (1385), ”گزارش زمین­شناسی مهندسی پروژه ریز پهنه­بندی لرزه­ای شهر مشهد“، سازمان مسکن و شهر­سازی خراسان رضوی.

خلقی، م.، تاکی، ر. (1382)، ”ارزیابی آسیب­پذیری دشت قزوین“، مجله زمین­شناسی مهندسی، جلد اول، شماره 3، ص 270-255.

Aller, L. T., Bennett, H. J. R., Lehr, R., Petty, J. and Hackett, G., (1987), “DRASTIC: A standard system for evaluating ground water pollution potential using geo-hydro geologic setting”, US Environmental Protection Agency Report, USEPA 600/2-87-035,pp 622.

Babiker, I. S., Mohamed, M. A. A., Hiyama, T., and Kato, K., (2005), “A GIS-based DRASTIC model for Assessing aquifer vulnerability in Kakamigahara Heights, Gifu Prefecture, Central Japan”, Since of the Total Environment, 345,pp 127-140.

Melloul, A,. and Collin,M,.)1994(,“Water quality factor identification by the principal components statistical method,” Water Sci. Technol, 34, pp 41-50.

Piscopo, G., (2001), “Groundwater vulnerability map explanatory notes, Castlereagh Catchment, NSW. “Department of Land and Water Conservation, Australia”.

Tesoriero, A. J., Inkpen, E. L., and Voss, F. D. (1998), “Assessing ground-water vulnerability using logistic regression,” proc., Source Water Assessment and Protection 98 Conference, Dallas, TX, pp. 157-165.