بررسی تأثیر کمی سد کرخه بر آبخوان دشت اوان دزفول استان خوزستان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری/ هیدروژئولوژی، عضو هیئت علمی گروه زمینشناسی دانشگاه شهید چمران، اهواز ، ایران

2 دانشجوی دکتری /هیدروژئولوژی، گروه زمینشناسی دانشگاه شهید چمران، اهواز ، ایران

3 دانشجوی دکتری/ هیدروژئولوژی، گروه زمین شناسی دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

چکیده

آبخوان آزاد اوان یکی از مخازن زیرزمینی قابل اطمینان در شمال غرب استان خوزستان است که با احداث سد کرخه و گسترش شبکه آبیاری تزریق آب به درون آن افزایش یافته است. این بررسی به منظور ارزیابی میزان بالا آمدگی سطح آب زیرزمینی، تعیین محدوده‌های در معرض خطر تبخیر و برآورد حجم آب ورودی از مخزن سـد کرخه به آبخوان اوان صورت گرفته است. جهت بررسی تغییرات مکانی میزان بالا آمـدگی سطح آب زیرزمینی، نقشه تغییرات سطح ایستابـی در سال‌های قبل و بعد از آبگیری سد، و بـه منظور بـررسی روند بـالا آمــدن سطح ایستابـی، هیدروگـراف پیزومترها تـرسیم گردیده است. ایـن بررسی‌ها نشان داد که بعد از بهره برداری از سد کرخه به طور متوسط تراز سطح آب زیرزمینی دشت حدود 5 متر بالا آمده و بیشترین مقدار آن در غرب و شمال غرب حدود 14 متر است. برای محاسبه میزان جریان ورودی از دریاچه سد کرخه به آبخوان دشت اوان از دو روش مقایسه کانال‌های جریان و بیلان شیمیایی استفاده شد که بر این اساس حجم آب ورودی به آبخوان دشت اوان از دریاچه سد کرخه با استفاده از هر دو روش یکسان و حدود 3/7 میلیون متر مکعب، بر‌آورد گردید.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The qualitative effect of Karkheh dam on Avan plain aquifer in Dezful in Khuzestan province

نویسندگان [English]

  • N Klantari 1
  • M. H Rahimi 2
  • S Samani 3
1 faculty member, geology department, Ph.D in hydrogeology, Shahid Chamran university, Ahvaz, Iran
2 Ph.D candidate in hydrogeology, geology department, Shahid Chamran university, Ahvaz, Iran
3 Ph.D candidate in hydrogeology, geology department, Tabriz university, Tabriz, Iran
چکیده [English]

The Avan unconfined aquifer is one of the reliable groundwater storages in the west of Khuzestan province.The great Karkheh dam and the irrigation network development resulted in more water injection into the Avan aquifer. The purpose of this investigation is to evaluate uprising of groundwater table, to demarcate zones most affected by the water level and evaporation, and to estimate annual volume of water from the Karkheh dam storage into the Avan aquifer. In order to assess the spatial spreading of the groundwater level in different parts, pre- and post-dam water level maps were prepared . To understand the general trend of water level, unit hydrograph of the plain was also prepared. The collected results indicated that in average the water level risen about 5 meters and the most up coning was about 14 meters in the west and north. Two methods including flow channel and chemical balance was used  to compute the flow input from the Karkheh dam into the aquifer. The annual water inflow from the Karkheh dam storage into the aquifer using the average data was 7.3 MCM. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Avan aquifer
  • Karkheh dam
  • Water level uprising
  • Chemical balance

آقانباتی، ع. (1383)،" زمین شناسی ایران"، انتشارات سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور، 586ص.

دستورالعمل تهیه بیلان آب (1378)، معاونت تلفیق آب، سازمان آب وبرق خوزستان.

سامانی، س.، کلانتری، ن. و رحیمی، م. ح. (1387)، " تأثیر کمی و کیفی سد کرخه بر آبخوان اوان"، سازمان آب و برق خوزستان.

گزارش طرح سد مخزنی و نیروگاه کرخه (1371)، توسعه منابع آب و نیروی ایران.

هرمزی، ع. (1380)، زمین شناسی زیست محیطی، مرکز نشر دانشگاهی، تهران.

 Dawoud, M.A., Khater, A.R. and Wonderen, J.v. (2006) “Impact of rehabilitation of Assiut dam, Nile River, on groundwater rise in urban areas”, Journal of African Earth sciences, Vol.45, pp.396-407.

Gibson, j.j. (2002) “Short-term evaporation and water budget comparisons in shallow arctic lakes using non steady isotope mass balance methods”, Hydrogeology journal ,Vol. 264, pp. 242-261.

Goldsmith, E., and Hidyard, N. (1986) eds. The Social and Environmental Effects of Large Dams. Wiley.

Gurrieri.T.j, Furniss, G. (2003) “Estimation of groundwater exchange in Alpine Lakes using non- steady mass – balance methods”, Hydrogeology journal ,Vol. 297, pp.187-208.

Sacks, L.A. (2002), Estimating groundwater inflow to lakes in central Florida using the isotop mass-balance approach, USGS, Water Resour.Inv.Rep, pp. 98-4192.

Sacks, L.A., Swancar, A., Lee, T.M., (1998) Estimating groundwater exchange with lakes using water-budget and chemical mass-balance approaches for ten lakes in ridge areas of Polk and Highlands Counties, Florida. USGS, Water Resour.Inv.Rep, pp. 98-4133.

 Todd, D. K., (1980) Groundwater Hydrogeology, 2d. ed., John Wiley, New York.