ارایه مدل مفهومی و تدوین الگوی مدیریت یکپارچه منابع آب با تاکید بر امنیت آبی کشور

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته/ دانشگاه عالی دفاع ملی

2 عضو هیئت علمی/ دانشگاه صنعت آب و برق

چکیده

پژوهش حاضر برآن است تا عوامل و مؤلفه‏های مربوط به مدیریت یکپارچه منابع آب کشور را که بر امنیت آبی کشور اثرگذار هستند از نظر برنامه‏ریزان، مدیران ارشد، اساتید و خبرگان دانشگاهی در رشته آب و نمایندگان مجلس را بررسی نموده و با مرور بر تجربیات سایر کشورهای جهان و متناسب با شرایط ایران، الگوی مناسب‏ را ارائه نماید و اثر آن را نیز بر امنیت آبی کشور بررسی کند. بدین منظور ابتدا با مرور دیدگاه‌های مختلف و متنوع بین‏المللی از یک طرف و نتایج اجلاسها و کنفرانسهای جهانی آب از طرف دیگر و با مقایسه و دسته‏بندی آنها مفهوم جامع و مانع مدیریت یکپارچه منابع آب و امنیت آبی انتخاب گردید. سپس با مراجعه به منابع بین‏المللی و نیز اسناد بالادستی مصوب مدیریت آب کشور، شاخص‌های مؤثر در این دو مفهوم انتخاب شده و احصاء گردید. با مراجعه به مدیران ارشد آب کشور، اساتید دانشگاه، مدیران ارشد کشاورزی و متخصصین خبره آب کشور با استفاده از مدل تصمیم‏گیری چند منظوره چند معیاره در فضای فازی، شاخص‌های اصلی مدیریت یکپارچه منابع آب و امنیت آبی حاصل شد و میزان همبستگی آنها تبیین گردید. نهایتاً الگو و مدل مفهومی مدیریت یکپارچه منابع آب با تأکید بر امنیت آبی در کشور با استفاده از کلیه مراجع بین‏المللی و اسناد بالادستی بخش آب ارایه گردید. نتایج تحقیق حاکی از آن است که الگوی مدیریت یکپارچه منابع آب با تأکید بر امنیت آبی کشور عبارت است از 14 محور یا شاخص اساسی این مدیریت، به علاوه هفتاد استراتژی مورد عمل که با رعایت درجه اهمیت و اولویت هر کدام و استقرار این الگو، مدیریتی علمی و کارآمد و پویا را در مدیریت آب کشور به ارمغان خواهد آورد و توصیه بین‌المللی در این خصوص نیز محقق گردیده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Conceptual Model of Integrated Water Resources Management for National Water Security

نویسندگان [English]

  • R Zargarpour 1
  • A Nourzad 2
1 Ph.D., National Defense University
2 Professor, Power and Water University of Technology (PWUT)
چکیده [English]

This research studied the factors and components related to integrated water resources management which affects water security. A model is presented which integrates the views of designers, director generals, water scientists, and legislative systems. This study also reviewed the international experiments and has customized them for Iran. The results of the international commissions and conferences were studied to compile the concept of integrated water resources management and water security. Then referring to international resources and the official Iranian water management system, the effective variables in these two concepts were selected and determined. The presented Fuzzy model took into account the opinion of high level national water managers and the water resources experts for multiple decision making with multiple criterions. The main criterions of integrated water resources management and water security were determined and the degree of their relativities were measured. At the end, a pattern and a conceptual model of integrated water resources management which emphasized on national water security are presented. The results of this research showed that fourteen main criteria should be considered for a model aiming at water security. Furthermore seventy practical strategies according to their degree of importance and priorities were examined and a scientific, practical and dynamic management in water resources management of the country were presented. The international recommendations were also ascertained

کلیدواژه‌ها [English]

  • Integrated Water Resources Management
  • Water security
  • MDSS4
  • Multiple Criteria Decision Making
  • Water Governance

اصغرپور، م. ج. (1377)، تصمیم گیری چند معیاره، انتشارات دانشگاه تهران، تهران.

سیاستهای کلان آب تنفیذی مقام معظم رهبری، (1379)، وزارت نیرو، معاونت امور آب تهران.

سیاستهای اجرائی بخش آب، (1382)، مصوب هیأت دولت، وزارت نیرو، معاونت امور آب تهران.

گزارش سالیانه منابع و مصارف آب کشور، (1379)، وزارت نیرو، معاونت امور آب، تهران.

معماریانی، ع. (2005)، راهنمای نرم افزار تصمیم گیری فازی، تهران.

میرزائی، م. و همکار، (1385)، مدیریت بهم پیوسته منابع آب، نقش گستران بهار، تهران.

Allan, A. (2001) “Water Security Policies and Global Systems for Water-Scarce Regions”, World Bank.

Clausen, T. (2005) “Integrated water Resources Management and water efficiency plans”,  IWRM.

Integrated water Resources Management, (2000), Global water partner ship, technical advisory committee (TAC), GWP, Stockholm.

 

Integrated water Resources Management for Sistan closed In Land Delta, (2005), Water Research Institute, Tehran.

Integrated water Resources Management for Urumia lake basin, (2003), Water Research Institulte, Tehran. IWRM, planning, Training Manual and operation Guide VNDP, (2006) Cap Net.

IWRM for Sustainable Use for water, 50 years of International experience with the concept of IWRM, (2004), Ministry of Agriculture Nether Lands.

MULINO, (2008) Siak, Giupponi, Fasio, Silsoe Research Institute, Venice, Multi sector integrated and operation, decision support for use of water resources at catchments. 

The 2nd World Water forum, (2000), Available at www.world water forum, the Hague.

The 3th World Water forum, (2003), Available at www.world water forum, kyoto.

Water Security, (2001), UN World water development Report, WWAP, Paris.

World Water Assessment Program, (2001), WWAP.