ارزیابی ذی مدخلان در بخش آب (مطالعه ی موردی: محدوده ی مطالعاتی رفسنجان)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی منابع آب/ دانشگاه تربیت مدرس، تهران

2 استادیار / گروه مهندسی منابع آب، دانشگاه تربیت مدرس، تهران

3 استادیار / بخش تحقیقات اقتصادی اجتماعی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی فارس

چکیده

در چند دهه اخیر به طور فزاینده‌ای مشارکت فعال مدنی پایدار به رسمیت شناخته شده است. مشارکت عمومی ذی‌مدخلان مختلف در فرایند تصمیم‌گیری به معرفی بازه وسیعی از ایده‌ ها، تجارب و تخصص‌ ها می‌پردازد که سبب توسعه راه‌ حل‌ های جایگزین می‌شود. تحلیل ذی‌مدخلان به تشخیص تمام قدرت و منافع ذی‌ مدخلان در یک فرآیند یا سیاست می‌پردازد. در بحران‌ های آبی شکل گرفته، وضعیت سیستم‌های آبی از ابعاد مختلف و به صورت سیستمیک باید مورد ارزیابی قرار گیرد. تحقیق حاضر با تکیه بر حکمرانی محلی آب به بررسی ساختار اجتماعی به منظور بهبود مدیریت یکپارچه‌ ی منابع آب در محدوده‌ ی مطالعاتی رفسنجان می‌ پردازد. در این راستا، تحلیل ذی‌ مدخلان به عنوان نقطه‌ ی ورودی در دست‌یابی به مشارکت جمعی در سه گام انجام می‌شود. این تحلیل براساس روش پیشنهادی دفتر عمران سازمان ملل (UNDP)1 با استفاده از داده ‌های پرسشنامه ‌ای و مصاحبه با ذی‌مدخلان انجام گردید. همچنین برای تحلیل آماری داده‌های خام از روش تحلیل عاملی اکتشافی در نرم‌افزار SPSS استفاده شد و درجه‌ی قدرت و منافع ذی‌ مدخلان به ترتیب اهمیت و تأثیرگذاری آنها اولویت ‌بندی شد و پرقدرت‌ترین و پرمنافع‌ ترین گروه‌ها مشخص گردیدند. در نهایت ذی‌ مدخلان کلیدی و چهار سطح تعامل برای کلیه گروه‌ها معرفی شد. تعامل نزدیک و تصمیم‌ گیری در سطح اول تعاملات به عنوان سناریوی ایده ‌آل مشخص گردید تا تصمیمات، مبتنی بر مشارکت کلیه‌ی ذی ‌مدخلان باشد و منجر به اجماع نظرهای معقول در تدوین یک نقشه‌ ی راه برای رفع مشکلات شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Stakeholders Assessment in Water Sector (Case Study: Rafsanjan Area)

نویسندگان [English]

  • S. Ghafouri Fard 1
  • A. Bagheri 2
  • S. Shajari 3
1 M.Sc. Student of Water Resources Engineering, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Water Resources Engineering, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran.
3 Assistant Professor, Department of Economic and Social Research of Fars Research Center for Agriculture and Natural Resources
چکیده [English]

Public participation has been given a momentum in the recent decades. Stakeholders’ participation in the process of decision making can result in a variety of ideas and experiences which can come up with alternative solutions. Stakeholder analysis will help to recognize the power and the benefits of all players involved in a managerial process or a policy. Water resources systems should be assessed from different aspects in a systemic way. Although very vital, assessment of the social structure in water resources development plans is indeed a forgotten stage in the process of water resources management.  The present study aims at investigating the social structure to enhance the process of water resources management relying on the local water governance. That purpose is illustrated in terms of stakeholder analysis in the Rafsanjan plain study area. Thus, adopting the UNDP1 methodology based on field and questionnaire surveys, the paper adopts the stakeholder assessment in three steps. The data were statistically analyzed using the Exploratory Factor Analysis (EFA) method in the SPSS software. As the results, the stakeholders’ power and benefits were found out and they were prioritized regarding their levels of importance. The key stakeholders were identified and four levels of participation were suggested for the groups of stakeholders. Close interaction and decision making in the first level of stakeholders was identified as the ideal scenario to motivate stakeholders' participation in achieving a consensus on a road map to conquer the local water problems. The outputs can be considered as the starting point to encourage the local public participation

کلیدواژه‌ها [English]

  • Stakeholders Analysis
  • Local water governance
  • Public Participation
  • water crisis
  • Rafsanjan

ابراهیمی لویه ع (1387) بهره‌برداری بی رویه از منابع آب زیرزمینی و پیامدهای آن، مطالعه موردی: دشت رفسنجان. تحقیقات منابع آب ایران، سال 4، شماره 3: 73-70.

دهقانی م و عباس­نژاد ا (1389) آلودگی سفرة آب زیرزمینی دشت انار به نیترات، سرب، ارسنیک و کادمیوم. محیط شناسی، سال سی و ششم، شمارة 56، 87-100.

رهنما م ب و کاظمی آذر ف (1385) فرو نشست زمین در اثر افت سطح آب زیرزمینی در دشت رفسنجان. مجموعه مقالات همایش ملی مدیریت شبکه‌های آبیاری و زهکشی، دانشگاه شهید چمران اهواز، دانشکده مهندسی علوم آب، 14-12 اردیبهشت.

زمزم ع، رهنما م ب و طاهری نژاد م (1388). بررسی تغییرات pH موجود در آب زیرزمینی دشت رفسنجان توسط MT3DMSA. مجموعه مقالات همایش ملی مدیریت بحران آب، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرودشت، اسفند ماه.

گزارش تمدید ممنوعیت رفسنجان (1390) دفتر حفاظت و بهره‌‌برداری از آب­های زیرزمینی، سازمان مدیریت منابع آب ایران.

مهندسین مشاور جاماب (1385) مجموعه گزارشات ارزیابی وضعیت حوضه­ی درانجیر

Allan T (2001) The Middle East water question: Hydropolitics and the global economy, I. B. Tauris, London and New York. 382 pp.

Ansell C and Gash A (2007) Collaborative governance in theory and practice. Journal of Public Administration Research and Theory 18(4):543-571.

Bartlett M S (1937) Properties of sufficiency and statistical tests. Proceedings of the Royal Statistical Society, Series A 160: 268–282

Cronbach L J (1951). Coefficient alpha and the internal structure of tests. Psychometrika. 16: 297-334.

Golder B and Gawler M (2005) Cross-cutting tool stakeholder analysis, Gland: WWF International:1-6.

Kaiser H F and Rice J (1974) Little jiffy, mark iv. Educational and Psychological Measurement, 34 (1):111–117.

Luyet V, Schlaepfer R, Parlange M and Buttler A (2012) A framework to implement stakeholder participation in environmental projects. Journal of Environmental Management 111:213-219

Mostert L, Crous PW, Groenewald JZ, Gams W and Summerbell RC (2003). Togninia (Calosphaeriales) is confirmed as teleomorph of phaeoacremonium by means of morphology, sexual compatibility, and DNA phylogeny. Mycologia 95:646 – 659 .

Mostert E, Pahl-Wostl C, Rees Y, Searle B, Tábara D and Tippet J (2007) Social learning in European river basin management; barriers and fostering mechanisms from 10 river basins. Ecology and Society 12(1):19.[online]URL: http://www.ecologyandsociety.org/vol12/iss1/art19/.

Rogers P and Hall A (2003) Effective water governance, Global Water Partnership, 7, Stockholm, Sweden.

Sovacool K (2008) A stakeholder analysis of the creation of high seas marine protected areas within the Antarctic Treaty System, Virginia Polytechnic Institute and State.

UNEP/GPA-UNESCO-IHE Train-Sea-Coast GPA (2004) Improving municipal wastewater management in coastal cities, Objective Oriented Planning:33-45. www.gpa.unep.org/training

UNDP-United Nations Development Programme. (2002) Handbook on monitoring and evaluating for results, Evaluation Office, NY.

UNDP-United Nations Development Programme. (2013) User’s guide on assessing water governance. Denmark.

Varjopuro R, Gray T, Hatchard J, Rauschmayer F, Wittmer H (2008) Introduction: Interaction between environment and fisheries – The role of stakeholder participation. Marine Policy (32). pp. 147-157.

Webler T and Tuler S (2006) Four perspectives on public participation process in environmental assessment and decision making, combined result from 10 case studies. Policy Studies Journal, 34: 699-722.

Williams B, Brown T and Onsman A (2012) Exploratory factor analysis: A five-step guide for novices. Australasian Journal of Paramedicine. 8(3):1-14.